| print mail reageer verklein letters vergroot letters |
Vitamine E, natuurlijke hartbeschermer
Vitamines en mineralen spelen een belangrijke rol bij de preventie van hart- en vaatziekten. Anders gezegd: als we voldoende vitamines en mineralen binnenkrijgen, kunnen ons hart en onze bloedvaten optimaal functioneren. Maar omgekeerd geldt het ook: als we een tekort hebben, liggen hart- en vaatziekten op de loer. Eén vitamine valt speciaal op als het gaat om hart- en vaatziekten: vitamine E. Daarom kijken we in dit artikel eens nader naar deze natuurlijke hartbeschermer.
Wat doet vitamine E?
Vitamine E is een vetoplosbare vitamine en speelt een belangrijke rol bij het functioneren van ons hart en vaatstelsel, want vitamine E:
- stabiliseert de bloedvetten;
- is een sterke antioxidant;
- remt de vorming van plaques (bij aderverkalking);
- gaat de vorming van bloedstolsels tegen;
- verbetert de bloedcirculatie;
- versterkt de vaatwanden;
Wat doet een antioxidant?
Antioxidanten beschermen tegen zogeheten vrije radicalen, vooral zuurstofradicalen, die bij diverse lichaamsprocessen vrijkomen. Vrije radicalen (ook wel oxidanten genoemd) zijn chemisch onstabiele verbindingen die de structuur van het lichaam beschadigen. Vrije radicalen staan aan de basis van het ontstaan van hart- en vaatziekten en kanker. Antioxidanten zijn in staat om de vrije radicalen te 'vangen', en ze zo onschadelijk te maken.
Normaal gesproken houden vrije radicalen en antioxidanten elkaar in evenwicht. Maar bij een tekort aan antioxidanten (door verkeerde voeding, stress of roken bijvoorbeeld), is extra toevoer van antioxidanten nodig. Een sterke antioxidant is vitamine E.
Vitamine E en hart- en vaatziekten
Wetenschappelijk onderzoek
Op basis van de vastgestelde functies van Vitamine E zou je verwachten dat een extra inname van Vitamine E het risico op het krijgen van een hart- of vaatziekte aanzienlijk vermindert. Aanvankelijk verschenen er studies die er inderdaad op wezen dat vitamine E wel eens van doorslaggevend belang zou kunnen zijn in de preventie van hart- en vaatziekten. De laatste jaren blijkt echter dat het wat genuanceerder ligt. In 2005 verscheen een studie - een meta-analyse van 19 onderzoeken - die liet zien dat vitamine E suppletie de kans op vroegtijdig overlijden verhoogt.1 De kans werd groter naarmate de doseringen hoger werden (boven de 400 IE). Hoe is dit te verklaren?
Vitamine E in soorten en maten
Vitamine E komt in de natuur voor in acht verschillende varianten. Bij de mens is dat voornamelijk alfa-tocoferol (83%) en gamma-tocoferol (13%). De meeste studies met vitamine E werden gedaan met alfa-tocoferol. Er komen echter steeds meer aanwijzingen dat het met name gamma-tocoferol is, die bij de mens bescherming biedt tegen hart- en vaatziekten:
- In verschillende onderzoeken werd aangetoond dat naarmate de plasmaconcentraties van gamma-tocoferol hoger waren, de kans om te overlijden aan een hart- of vaatziekte afnam.2,3,4,5
- Twee studies wezen bovendien uit dat vooral vitamine E in zijn natuurlijke vorm (zoals die in voeding gevonden worden) een beschermende werking op hart- en bloedvaten liet zien,6,7 terwijl de meeste studies uit de meta-analyse met een synthetische vorm zijn gedaan.
- Ook werd in een onderzoek vastgesteld dat de regelmatige consumptie van noten - die zeer veel gamma-tocoferol bevatten - het risico op het krijgen van en overlijden aan een hartinfarct verlaagt.8
- Tot slot is uit onderzoek gebleken dat bij inname van hoge doseringen alfa-tocoferol (via supplementen) de opname van gamma-tocoferol juist verdrongen wordt9
Dit alles zou kunnen verklaren waarom in de genoemde meta-analyse de kans op sterfte bij hoge doseringen vitamine E (in de vorm van alfa-tocoferol supplementen) toenam. Terwijl uit diverse onderzoeken blijkt dat vitamine E, in natuurlijke vorm met gamma-tocoferol, bewezen bescherming biedt tegen hart- en vaatziekten.
Vitamine E tegen infarct
Bij een acuut hartinfarct blijkt vitamine E samen met vitamine C zowel de kans op sterfte door een infarct als de kans op een nieuw infarct te verlagen.
Bij een acuut hartinfarct blijkt vitamine E samen met vitamine C zowel de kans op sterfte door een infarct als de kans op een nieuw infarct te verlagen.
Advies
De conclusie uit de vele wetenschappelijke onderzoeken naar vitamine E van de laatste jaren is dat vitamine E overduidelijk bescherming biedt tegen hart- en vaatziekten, maar dan vooral in zijn natuurlijke vorm. Zet daarom regelmatig producten op tafel die veel vitamine E bevatten (zie de bronnen hieronder).Wie toch liever een supplement gebruikt moet er goed op letten dat het gaat om de natuurlijke (gemengde) vorm. Een veilige dagdosering van de natuurlijke vorm is 200 IE (Internationale Eenheden, overeenkomend met 133 mg).
Let op het etiket
Op supplementetiketten is vaak lastig te zien of het gaat om natuurlijke of synthetische vitamine E. Over het algemeen is D-alfa-tocoferol de natuurlijke variant, en dl-alfa-tocoferol de synthetische. Gelukkig staat bij de natuurlijke vorm ook wel: '100% natuurlijk', of 'uitsluitend natuurlijke vitamine E'.(Biologische) voeding superier
Steeds duidelijker komt uit onderzoek naar voren dat het eten van gezonde, gevarieerde voeding het wint van het slikken van supplementen. Wanneer voedingsstoffen worden geïsoleerd, is het effect vaak veel minder (en soms zelfs averechts), dan wanneer een stof in zijn natuurlijke vorm, zoals het voorkomt in de voeding, wordt gegeten. Biologische voeding is weer superieur boven niet-biologische, omdat hierbij de natuurlijke verhouding van vitamines en mineralen optimaal is.Rijke bronnen van vitamine E
- Volkorengranen (brood, ontbijtgranen)
- Walnoten, paranoten, amandelen, hazelnoten, en pinda's
- Spinazie en vele koolsoorten
- Tomatensaus (-sap en -puree)
- Rode paprika
- Eieren
- Garnalen
Elke dag een handje (wal)noten voor het hart!
Noten bevatten veel waardevolle voedingsstoffen en gezonde vetten en ze zijn waarschijnlijk de beste natuurlijke bron van vitamine E. Daarnaast bevatten noten veel vezels, magnesium en kalium (belangrijke mineralen voor 't hart) en het aminozuur L-arginine (voor o.a. de hartspier). Niet zo vreemd dus dat uit een aantal grote bevolkingsonderzoeken naar voren is gekomen dat het frequent, liefst dagelijks, eten van noten gelijk staat aan een verlaging van ziektes aan de kransslagader van het hart met wel 30 tot 50%!In principe zijn alle noten gezond, maar vooral walnoten en paranoten zijn opvallend rijk aan alle gezonde voedingsstoffen.
1. Miller ER 3rd, Pastor-Barriuso R, Dalal D, Riemersma RA, Appel LJ, Guallar E.
Meta-analysis: high-dosage vitamin E supplementation may increase all-cause mortality. Ann Intern Med. 2005 Jan 4;142(1):37-46. Epub 2004 Nov 10.
2. Jiang Q, Christen S, Shigenaga MK, Ames BN.
Gamma-tocopherol, the major form of vitamin E in the US diet, deserves more attention.
Am J Clin Nutr. 2001 Dec;74(6):714-22. Review.
3. Ohrvall M, Sundlof G, Vessby B. Gamma, but not alpha, tocopherol levels in serum are reduced in coronary heart disease patients. J Intern Med 1996;239:111-7.
4. Kontush A, Spranger T, Reich A, Baum K, Beisiegel U. Lipophilic antioxidants in blood plasma as markers of atherosclerosis: the role of alpha-carotene and gamma-tocopherol. Atherosclerosis 1999;144:117-22.
5 . Kristenson M, Zieden B, Kucinskiene Z, et al. Antioxidant state and mortality from coronary heart disease in Lithuanian and Swedish men: concomitant cross sectional study of men aged 50. BMJ 1997;314:629-33.
6 . Kushi LH, Folsom AR, Prineas RJ, Mink PJ, Wu Y, Bostick RM. Dietary antioxidant vitamins and death from coronary heart disease in postmenopausal women. N Engl J Med 1996;334:1156-62.
7 . Yochum LA, Folsom AR, Kushi LH. Intake of antioxidant vitamins and risk of death from stroke in postmenopausal women. Am J Clin Nutr 2000;72:476-83.
8. Sabate J. Nut consumption, vegetarian diets, ischemic heart disease risk, and all-cause mortality: evidence from epidemiologic studies. Am J Clin Nutr 1999;70(suppl):500S-3S.
9. K.S. Smith et al. Lipids 2003:38:813-819